HECKMES, Dominique
Berufs- bzw. Tätigkeitsfelder
3Priester, Theologe, Kirchenmusiker, Religionslehrer, Komponist, Dirigent, Musikkritiker
Persönlichkeit (charakterisierende Zitate)
4Joseph Meyers schrieb über den Kritiker, Dirigenten, Organisten und Komponisten Dominique
Heckmes Folgendes: « Dominique Heckmes fut un critique musical redouté, parfois injuste, mais dont la
science et la plume étaient extraordinaires ; un directeur excellent, qui sut faire
de son
Caecilieveräin un ensemble vocal d´une rare valeur, un improvisateur admirable à l´orgue ; un compositeur
de qualités exceptionnelles. »
1
5Aus dem Nachruf des Kollegen Edmond Wampach: « M. Dominique Heckmes n´est plus.
Il s´est éclipsé, sans nous dire adieu, sans faire de bruit. (…) Un grand vide se
fera dans notre salle des conférences. Je le verrai toujours occuper son fauteuil.
(…) Je le vois traverser les corridors (…) Et ses élèves, les lycéennes ? Elles aiment
sa façon de régner, qui est celle d´un Père très attentif à ce que la discipline soit
respectée.
(…) Il vit la musique.
(…) Il n´est plus cet homme parfait, que nous avons aimé à cause même de ses singularités
inoffensives. »
2
6„Besonders bekannt war Hr. D. Heckmes als Komponist, Musikkritiker des
Lux. Wort , Gesanglehrer am Priesterseminar sowie an der Lehrernormalschule und Domchorregent.
Wir verneigen uns tief vor seiner achtunggebietenden Persönlichkeit, seinem großen
Wissen und Können als Musiker.“
3
Lebensstationen
7Hagen, Aachen (D), Berlin-Charlottenburg (D), München (D), Luxemburg
Biografie
8Dominique Heckmes4 wurde am 1.9.18775 in Hagen (Hoen) an der belgischen Grenze geboren.6
9Im Jahre 1887 lernte er die Grundzüge der Harmonielehre kennen.7 Mit elf Jahren spielte er seine erste Festtagsvesper.8 Seine zunehmende Gewandtheit auf der Orgel prädestinierte ihn zum Kirchenmusiker. Überall, wo er sich später studienhalber aufhielt, musste er auch als Organist antreten.9
10Im Priesterseminar machte er seine ersten Kompositionsversuche.10 Am 10.8.1904 wurde er zum Priester geweiht11 und am 3.10.1904 ermächtigt, seine Studien im Ausland fortzusetzen.12 Daraufhin ging er an die Musikhochschule in Aachen. Für fünf Jahre studierte er an dieser Kirchenmusikschule13 unter der Leitung von Dr. Rudolf14 Bornewasser 15 und Franz Nekes. Bei Letzterem erhielt er Unterricht in Kontrapunkt und Komposition.16
11Er studierte im Folgenden moderne Tonsetzung, Musikgeschichte, Musikästhetik, Orgel, Gesangspädagogik usw. bei Lehrern, die ihm Nekes persönlich vermittelt hatte (nach Berlin). Es waren Männer wie Schwiekerath17, Bern. Irrgang, Humperdink, Kretzschmar, Pfitzner, Georg Rolle.18
12Seine Ausbildung in Aachen wurde durch ergänzende Studien in Berlin-Charlottenburg und München fortgesetzt.19 Nach diesen Studien musste er nach Luxemburg ‒ er wäre anscheinend gerne in Deutschland geblieben20 ‒ zurück und erhielt folgende Anstellungen:21
- als Koadjutor am Bischöflichen Konvikt
- als Domchorregent am 31.8.1908
- als Almosenter am Mädchengymnasium in Luxemburg im Jahre 1912
- als Kaplan in Liebfrauen-Glacis am 1.9.1913
- als Gesangslehrer am Priesterseminar
- als Religionslehrer22 und Seelsorger am Mädchengymnasium am 1.10.1921.
14Am 1.10.1933 wurde ihm sogar die Würde eines Ehrendomherrn verliehen.23
15Neben seiner Tätigkeit als Seelsorger und Musiker arbeitete er als Musik- und Theaterkritiker.24 Er schrieb ca. dreißig Jahre Musikkritiken für das Luxemburger Wort und unterschrieb seine Artikel mit „H.“25
16Während vieler Jahre war er zudem Mitglied des Verwaltungsrates des Luxemburger Konservatoriums.26 Am 10.10.1935 musste er wegen Krankheit seine Stelle als Dirigent des Cäcilienvereins aufgeben.27
17Dominique Heckmes hielt auch musikwissenschaftliche Vorträge an der Luxemburger Volkshochschule, so unter anderem über „Franz Liszt am Piano“ (am 11.2.1917)28, über „Beethovens Klaviersonaten“ (am 3.2.1918) und „Robert Schumann am Klavier“ (am 23.3.1924), jeweils unter der künstlerischen Mitwirkung von Marie Kuhn-Fontenelle am Klavier (Lehrerin am Konservatorium).29 Des Weiteren schrieb er Artikel für die neue Revue luxembourgeoise (seit 1918), unter anderem über Debussy.30
18Als gestandener Organist führte er auch neue Orgeln vor.31 Er galt außerdem als Fachberater bei der Klangprüfung neuer Kirchenglocken.32
19Am Vormittag des 4.2.1938, nach einer kurzen schweren Krankheit,33 starb er in seiner Wohnung auf dem Limpertsberg, Michel Lentzstraße 36.34
Würdigung
20Besonders bekannt und gewürdigt wurde Dominique Heckmes als Komponist, als strenger Musikkritiker des Luxemburger Wort, als Gesangslehrer am Priesterseminar sowie an der Lehrernormalschule und als Domchorregent.
21Dominique Heckmes als Musikkritiker: „Sein Bild als Rezensent, von der Parteien Haß und Gunst verwirrt, schwankt noch zu
sehr in der Geschichte, als daß wir es bereits jetzt gerecht würdigen könnten. (…)
Eines steht jedoch heute bereits fest. Durch seinen Stand, sein Studium bei nur deutschen
Musikern und seine fast nur kirchenmusikalische Tätigkeit mußten seine Kunstideale
naturnotwendiger Weise etwas einseitig werden. So schwärmte er für Bach, Mozart, Händel,
Haydn, Beethoven, Brahms, Schubert, Wagner, Bruckner, Strauß, und besonders die alten
italienischen Kirchenmusiker. Scharf lehnte er die ‚Moderne‘, besonders die ‚atonale‘
Richtung, sowie den Jazz ab. Auch die impressionistischen, symbolistischen, expressionistischen
und futuristischen Vertreter dieser Gruppen der jungen belgischen, französischen und
russischen Schule waren ihm nicht genehm. Verständnislos stand er ihnen gegenüber!
Dieses Zeugnis aber müssen wir ihm ausstellen: Heckmes führte in musikästhetischen
Fragen einen unnachgiebigen und energischen Kampf für seine Ideale.“
Gez. „-m.“
35
Rezeption (Konzertprogramme, Rezensionen, Zitate)
22Dominique Heckmes war als vielseitiger Musiker und Musikwissenschaftler tätig:
9.2.1917:
23„Luxemburger Volkshochschule.“
24Die dritte diesjährige Konferenz der Luxemburger Volkshochschule wird uns am 11.2.1917
in den hehren Tempel der Musikkunst und der Musikwissenschaft führen: Ihr Thema lautet:
„Franz Liszt am Piano“
. „Musikalisch-literarischer Exkurs von Domchordirigent D. Heckmes, unter künstlerischer
Mitwirkung von Frau Kühn-Fontenelle, Prof. am Konservatorium.“
25Dominique Heckmes war vielseitig tätig: im Luxemburger Wort steht: „Herr D. Heckmes ist als Musikkenner, Kritiker und Komponist in den weitesten Kreisen
so vorteilhaft bekannt, Frau Kühn-Fontenelle genießt als Meisterin des Klaviers einen
so unbestrittenen Ruf, daß man
angesichts des gewählten Konferenzthemas, für nächsten Sonntag allgemein einen künstlerisch-wissenschaftlichen
Hochgenuß erwartet.“
36
17.12.1917:
26Luxemburger Volkshochschule.
27„3. Februar: Beethoven´s Klaviersonaten. Literarisch-musikalischer Vortrag von Domchordirigent
D. Heckmes unter künstlerischer Mitwirkung von Frau Kühn-Fontenelle, Professor am
Konservatorium.“
37
17.3.1924:
28Luxemburger Volkshochschule, am 23.3.1924.
29Vortrag zum Thema: „Robert Schumann am Klavier“.
30„Die musikhistorische Einführung nebst Erläuterung einiger Proben aus dem Klavierschaffen
des größten Romantikers hat Herr Prof. D. Heckmes übernommen, während Frau Kühn-Fontenelle
die Konferenz durch den Vortrag Schumann'scher Kompositionen am Flügel künstlerisch
illustrieren wird.“
38
31Dominique Heckmes als Chorleiter der Maîtrise (Domchordirigent) und Komponist:
26.5.1919:
32„Der Schlußtag der Oktave.“
33Vormittagsgottesdienst in der Kathedrale.
Programm:39
- u. a. Dominique Heckmes: Messe Consolatrix Afflictorum, für 5st. gem. Ch. a cappella (dem Bischof Johannes Joseph zum goldenen Priesterjubiläum gewidmet)
23.1.1920:
35„Lokales.“
36„Luxemburg, 23. Jan. Anläßlich der Geburtstagsfeier I. K. H. der Großherzogin Charlotte
hatte die Freiwilligenkompagnie bekanntlich für gestern abend einen Zapfenstreich
mit Konzert von dem Großherzoglichen Palais angesagt.“
40
37Für die Feier des Te Deums in der Kathedrale wurde folgendes Programm zusammengestellt, welches der Cäcilienchor der Kathedrale ausführte:
- Wilhelmus. Neuer Text von Nikolas Welter
- August Wiltberger: Cara mea, für zwei MCh.
- Dominique Heckmes: Domine, salvam fac, für 6st. gem. Ch.
- Franz Witt: Te Deum, Schluß für 4st. gem. Ch.
- Jean-Pierre Beicht: Tantum ergo , für 4st. gem. Ch.
- Johann Anton Zinnen: D´Uelzecht, für 4st. MCh.
3.3.1937:
39„Abschiedsfeier.“41
40Am 1.3.1937 hatte Fernand Mertens die Mitglieder der Militärkapelle ins Volkshaus in Luxemburg-Stadt eingeladen, um mit ihnen seinen Abschied als Kapellmeister dieser ersten Musikgesellschaft des Luxemburger Landes zu feiern. Alle hatten der Einladung Folge geleistet. Des Weiteren waren der Dompfarrer H. Schmit, die Lehrer D. Heckmes und
41C. Ollinger, Herr Vierset, Sekretär der belgischen Gesandtschaft, sowie Herr Leutnant Brasseur anwesend.
19.11.1938:
42Cäcilienverein der Kathedrale. Der Domchor der Kathedrale wird morgen an seinem Patronatsfest im Hochamt folgende Werke zur Aufführung bringen.
Programm:42
- Messe in hon. S. Thaddaei
- Leo Hasler: Cantate
- G. P. Palestrina: Bone Jesu
- Peter Griesbacher: Tantum ergo
- Dominique Heckmes: Te Deum, Schlusssatz
27.3.1939:
44Esch/Alzette. Patriotisches Konzert.
45Zur Feier der Unabhängigkeit veranstaltet die städtische Musikschule ein großes Instrumental-Vokal-Konzert.
Unter anderem wird von Dominique Heckmes In te Domine aufgeführt: „ein kurzes, aber sehr geschickt hochgebautes Werkchen.“
43
28.3.1939:
46Patriotisches Konzert zur Unabhängigkeitsfeier in Esch/Alzette.
47Es werden nur Werke luxemburgischer Komponisten und Dichter aufgeführt.
Programm:44
- Karl Günther: Jubiläumsmarsch
- Henri Pensis: Fir d´Freihét (Td.: Willy Goergen)
„das hinreißende und tief empfundene“
Gloria aus der G-Dur-Messe von Laurent Menager- Louis Petit: Verlângeren
- Alphonse Foos: Lidd vun den Escher Minettsdäpp (Td.: Siggy vu Letzeburg)
- Alfred Kowalsky: Schicksal (sinfonische Dichtung)
- Dominique Heckmes: In te Domine
- Alfred Kowalsky: D´Wesekand vrum Bild vu senger Mamm (Td.: Siggy vu Letzeburg) und Danzliddchen (Td.: Siggy vu Letzeburg)
- Joseph Alexandre Müller: Eichentod (Td.: Nicolas Welter)
- Jean-Pierre Beicht: D´Gro´si sengt (Td.: Willy Goergen)
- Michel Hülsemann: Trei zo´ dir, komponiert für Kinder- und Männerchor, Solo und Orchester
5.4.1939:
49Patriotisches Galakonzert vom 2.4.1939 der Escher Musikschule und des Lehrergesangs-vereins.
50Der Rezensent schrieb u. a. „Vom Lehrergesangverein hörten wir das Gloria mit Orchesterbegleitung aus der Festmesse
von L. Menager, sowie ein ‚In te Domine‘ von D. Heckmes: beide Kompositionen kirchenmusikalische
Werke, die an den gut geschulten Klangkörper trotz der reichen Polyphonie keine zu
hohen Ansprüche stellten und sehr sauber vorgetragen wurden.“
45
11.6.1945:
51„Sonnerie Nationale.“
52Die Sonnerie, die Fernand Mertens komponiert hat wurde früher nur bei Prozessionen
von der Militärkapelle aufgeführt. Seit der Befreiung jedoch erklingt sie bei allen
„religiös-patriotischen Feiern in- und außerhalb der Kathedrale. Durch einen vom 4.
Juli datierten Brief wurde nun Herr F. Mertens ermächtigt diesem Werk – welches der
unvergeßliche Kenner D. Heckmes einmal als das hervorragendste aus dem reichen Mertens´schen
Schaffen bezeichnete – den Titel ‚Sonnerie Nationale‘ zu geben. Dieselbe wird demnächst
im Druck erscheinen.“
46
Werke (Zitate über Kompositionen und den Komponisten)
53Dominique Heckmes fut « un compositeur de qualités exceptionelles. Influencé par les jeunes ,céciliens´,
tel que Goller, Griesbacher, il eut pourtant son style à lui qui était l´expression
de sa personnalité. On a dit de celle-ci qu´elle se caractérisait par la grandeur
et la bonté. Telle est encore sa musique. Une pensée originale, précise et claire,
distinguée, élevée, sincère, exprimée avec vigueur, avec une sévérité énergique, avec
une rare puissance, dans une architecture qui rappelle parfois les grands classiques
; souvent des phrases courtes, resserrées ; un imposant contenu thématique, développé
avec une science très sûre, une volonté intelligente, une force et une audace réfléchies.
Pourtant les mélodies ,chantent‘, l´instinct musical et le sentiment ne sont pas exclus
; cette musique remplie de mâles accents, d´élans magnifiques et chaleureux, est d´une
parfaite sonorité. »
47
54„Als Komponist folgte ich in der Hauptsache dem Beispiel meines verehrten Lehrers
Nekes.“
48
55„Den D. Heckmes huet séng musikalesch Ausbildong nëmmen an Däitschland kritt. Duerfir hu séng léifst Komponisten och Bach, Haydn, Brahms, Mozart, Händel, Beethoven, Bruckner a Strauss geheescht. Och déi al italiéinesch Kiirchemusécker hat en a säin Häerz geschloss. Mat de franséische Komponisten a mat der jongrussescher Schoul war en nët frou. Sou wéi en och näischt fir déi atonal Richtong an de Jazz iwreg hat.“49
Werkverzeichnis50 (musikalische Quellen)
1. Geistliche Vokalwerke (Messen, Chorwerke, Kantaten)
Mehrstimmige Messen:
- Missa Ave spes nostra, für 5st. gem. Ch. (1921 komp.; Bischof Koppes gew.)
- 3 Messen für 4st. MCh. u. Mez mit obligater Org. und Kammermusikorch.
- 2 Messen für MCh. u. Org.
- Messe, 5st., für gem. Ch. mit Streichorch.51
- Messe Consolatrix Afflictorum, op. 2, für 5st. gem. Ch. a cappella (ohne Credo) (dem Bischof Johannes Joseph zum goldenen Priesterjubiläum gew.)
- Litaniae Lauretanae, für 4st. Ch.
- Willibrordusmesse, 6st. gem. Ch. mit obligater Org. u. Streichquintett ad libitum
Motetten:
- Domine, salvum fac, für 4st. Ch. mit Orgelbegl.
- Ecce sacerdos magnus, für 6st. gem. Ch. u. Org.
- Maria Mater Jesu, für 6st. gem. Ch. u. obligater Org.
- Pro magna Duce, Transkription für MCh. des Meistersingerchors von Richard Wagner
- Tantum ergo en sib, für MCh. (oder gem. Ch.) mit Orgelbegl.
- Te Deum: In te, Domine, speravi
- Te Deum-Schlußsätze: davon einer für 4st. MCh. mit Org. in Es-Dur
- Terra tremuit für Doppelchor (5st. gem. Ch. und 4st. MCh.), beide mit Org. u. Streichorch.
- Turba-Sätze, mehrst.52
- Veritas mea, für 4st. Ch.
- 4st. Motetten
Litaneien usw.
- Litanei B. M. V.
- Litaniae lauretanae in D-Dur
- Litaniae lauretanae in C-Dur, für MCh. mit Orgelbegl.
- Litaniae lauretanae in F-Dur, für 4st. gem. Ch.
- Litaniae Lauretanae in Es-Dur, für 4st. gem. Ch.
- Litaniae Sancti Joseph
- Da Pacem Domine, für 4st. MCh. mit Orgelbegl.
- Domine salvum fac, für 4st. gem. Ch. u. Org. (1919 komp.)
- Ecce fideles, für MCh. mit Orgelbegl.
- In illa hora, für 7st. gem. Ch., Org. u. Streichorch.
- In te Domine, für 4st. MCh. und Orgelbegl.
- Tantum ergo
Kantaten:
- Bischofskantate zu Ehren von Mgr. Koppes (1909 komp.)
- Volksvereinskantate zur Einweihung des Volkshauses
- Jubiläumskantate für Herrn Pfarrer Franz Lech, für 6st. gem. Ch.
- Kantate: Herrlich ist Gott, für 6st. gem. Ch. mit Soli u. großem Orch.
- Kantate: Herr unser Gott
- Begrüßungskantate (Td.: Willy Goergen) zur Einführung des hochwürdigsten Herrn Bischofs Rommesch, für 4st. MCh. und Blasorch., UA im Palais municipal
- Jubiläumskantate (Td.: Willy Goergen) zu Ehren der Trösterin der Betrübten, für 4st. MCh. mit Trompeten und Posaunen und einem Knabenchor mit Holzbläser- und Streichbegleitung, der als Echo auf dem Balkon des Cerclegebäudes mitwirkte
- Cantate mit Orchesterbegleitung auf den hochw. Hrn. Bischof (Td.: W. Zorn)53
- Litaniae Lauretanae F-Dur, für 4st. Ch.
- Veritas mea, für 4st. Ch. (ca. 1939)
- Veritas mea, für MCh. mit Orgelbegl.
Bearbeitungen:
- Te Deum, Gregorianischer Choral, mit feierlichem Schlusssatz: In te Domine von Rheinberger; für MCh., Org. u. Streicher
- Tu es Petrus von Michael Haller, für 4st. a cappella MCh. umgearbeitet
- Wilhelmus (Td.: Willy Goergen), für 6st. gem. Ch. mit Tenor-Solo, außerdem 6st. Refrain des Wilhelmus
2. Weltliche Vokalwerke (Chorwerke, Kantaten)
- Jubiläumskantate, für 4st. Frauenchor und Soli mit Reigen unter der Begleitung von zwei Klavieren, Harmonium und Streichquintett
3. Klavierlieder/Melodien
- D’Hierzer he’ch, für Solost.
- Dohém (Lidd vum „Landwuol“) (Td.: Willy Goergen), Melodie (für das Volksliederfest in Diekirch am 27.7.1930 komp.)
- einige Gelegenheitslieder: u. a. Verbandslid: Onst Letzeburg (besser bekannt unter dem Titel: Jonktem huet e feiregt Blutt; Td.: Willy Goergen), für Solost.
Literarische Quellen
1. Autobiografische Schriften, Tagebücher
- Dominique Heckmes: „Selbstbiographisches“, im Luxemburger Wort vom 4.2.1938, S. 5.
Literatur
Blasen, Léon: Lëtzebuerger Komponisten, hrsg. von Lëtzebuerger Stadmusek, aus Anlass ihres 125. Jubiläums, Luxemburg 1988, S. 56-59.
Eichhorn, Alphonse: Der Caecilien-Verein an der Kathedrale Unserer Lieben Frau zu Luxemburg 1844 – 1869, Luxemburg 1970, S. 185-189.
Foos, Alphonse: Der Anteil des luxemburgischen Professorenkorps am musikalischen Leben, in: Un siècle de vie intellectuelle 1839-1939: nouvelles pages d´histoire nationale / rédigées par un groupe de spécialistes, Luxemburg 1939, S. 241-248 (darin: Emile Kowalsky, Mathias Tresch, Nicolas Welter, Willy Goergen, Dominique Heckmes).
Hausemer, Georges: Luxemburger Lexikon. Das Großherzogtum von A – Z, G. Binsfeld, Luxemburg 2006.
Maîtrise Ste-Cécile de la Cathédrale Notre-Dame (Hrsg.): Dominique Heckmes, in memoriam, in: 125e anniversaire avec inauguration du nouveau drapeau: 1844-1969, Impr. Saint-Paul, Luxemburg 1969, S. 65-67.
Maîtrise Ste-Cécile de la Cathédrale Notre-Dame (Hrsg.): 150 Joër Maîtrise vun der Kathedral 1844 - 1994, Imprimerie Saint-Paul, Luxemburg 1994, S. 43.
Meyers, Joseph: La vie musicale au Luxembourg, in: Le Luxembourg. Livre du Centenaire, hrsg. von Albert Nothum et al., Luxemburg 21949, S. 407-462.
Wehenkel, Henri: Der Kapellmeister – Emile Boeres: biographies luxembourgeoises (10), in: D’Lëtzebuerger Land, Luxemburg Jg. 62, Nr. 51 (18.12.2015), S. 12-13.
Diskografie
Lëtzebuerger Kiirchesänger sange Lëtzebuerger Kiirchemusék, Ed. Pius-Verband, Luxemburg 1990.
Grand concert vocal patriotique: commémoration du 100e anniversaire de la naissance de son Altesse Royale la Grande-Duchesse Charlotte, Lëtzebuerger Männerkouer 1989, Pierre Nimax (sen.), Luxemburg 1989 (1996).
Musique sacrée luxembourgeoise: Cathédrale Notre-Dame de Luxembourg, 31 mai 2000, "Les musiciens" Luxembourg, Pierre Cao, Radio Classique Bergem, Bergem 2000.
Missa Consolatrix Afflictorum, op. 2. O Maria. Domine salvum fac. Veritas mea. In te Domine speravi. Lituaniae Lauretanae, Maîtrise de la Cathédrale Notre-Dame de Luxembourg, Jean-Paul Majerus, Carlo Hommel, Luxemburg 2003.
Archive/Bibliotheken
77BnL, Priesterseminar Luxemburg
Links
78http://www.amisdelorgue.lu/Dominique_Heckmes.pdf
Forschungsstand
81Von Alphonse Foos erscheint im Beitrag Der Anteil des luxemburgischen Professorenkorps am musikalischen Leben auf den Seiten 243-244 ein kurzer biografischer Abriss über Dominique Heckmes.
82In der Festschrift zum hundertfünfundzwanzigjährigen Jubiläum der Maîtrise Ste-Cécile schreibt Albert Leblanc in seinem Beitrag Dominique Heckmes, in Memoriam eine Würdigung auf den Musiker.
83In der Festschrift von Alphonse Eichhorn Der Caecilien-Verein an der Kathedrale Unserer Lieben Frau zu Luxemburg 1844 – 1869 aus dem Jahre 1970 stehen auf den Seiten 185-189 biografische Daten, Details über seine Zeit als Domchorregent (1908-1935) und eine Auflistung seiner bekanntesten Werke.
84In der Festschrift 150 Joër Maîtrise vun der Kathedral 1844 – 1994 aus dem Jahre 1994 stehen auf S. 43 einige biografische Daten von Dominique Heckmes.
85Am 18.12.2015 publiziert Henri Wehenkel einen zweiseitigen Artikel Der Kapellmeister – Emile Boeres: biographies luxembourgeoises (10) in D’Lëtzebuerger Land, in welchem es auch kurz um Dominique Heckmes geht. Wehenkel schreibt darin über die Besatzungszeit. Es geht dabei um Identität und Sprache, um Kultur und Patriotismus und wie die deutschen Besatzer in den Jahren 1940-1944 damit umgingen. Des Weiteren wird über Emile Boeres‘ Leben und kurz über Dominique Heckmes, der eine andere strenge musikalische Einstellung vertrat, berichtet: Während zwanzig Jahren kämpfte Heckmes gegen Musik von Juden, „Zigeunern“ und Schwarz-Amerikanern; gegen atonale und „dekadente“ Musik.
4Joseph Meyers: La vie musicale au Luxembourg, in: Le Luxembourg. Livre du Centenaire, hrsg. von Albert Nothum et al., Luxemburg 21949, S. 439.
5Luxemburger Wort vom 11.2.1938, Hommage à un collègue défunt, Monsieur l´abbé Dominique Heckmes,
5S. 9. (Aus dem Nachruf von Edmond Wampach).
6Nachruf im Escher Tageblatt vom 5.2.1938, S. 4.
8Über sein Leben erfahren wir Einiges in Dominique Heckmes‘ Artikel „Selbstbiographisches“ im Luxemburger Wort vom 4.2.1938.
8Léon Blasen sprach demgegenüber von 1878 als Geburtsjahr.
8Vgl. Luxemburger Wort vom 4.2.1938, Nachruf, S. 5.
9Vgl. Luxemburger Wort vom 4.2.1938, „Selbstbiographisches“, S. 5. Léon Blasen gab den 14.8.1933 als Erscheinungsdatum des Artikels „Selbstbiografisches“ an.
9Vgl. Luxemburger Wort vom 4.2.1938, „Selbstbiographisches“, S. 5.
9Vgl. ibid.
10Vgl. ibid.
10Vgl. Luxemburger Wort vom 4.2.1938, Nachruf, S. 5.
10Vgl. ibid.
10Luxemburger Wort vom 4.2.1938, „Wertung als Musiker“, S. 5.
10Vgl. Escher Tageblatt vom 12.2.1938, S. 12.
10Vgl. Maîtrise Ste-Cécile de la Cathédrale Notre-Dame (Hrsg.): 150 Joër Maîtrise vun der Kathedral 1844 - 1994, Imprimerie Saint-Paul, Luxemburg 1994, S. 214.
10Vgl. Luxemburger Wort vom 4.2.1938, „Selbstbiographisches“, S. 5.
11Auch: Schwickerath.
11Luxemburger Wort vom 4.2.1938, „Selbstbiographisches“, S. 5.
12Luxemburger Wort vom 4.2.1938, „Wertung als Musiker“, S. 5.
12Luxemburger Wort vom 4.2.1938, „Selbstbiographisches“, S. 5.
12Vgl. Luxemburger Wort vom 4.2.1938, Nachruf, S. 5.
13Vgl. Escher Tageblatt vom 5.2.1938, S. 4.
14Vgl. Luxemburger Wort vom 4.2.1938, Nachruf, S. 5.
15Vgl. ibid.
15Vgl. Léon Blasen, S. 56.
16Vgl. Ibid., S. 59.
16Vgl. auch Léon Blasen, S. 59.
17Vgl. Luxemburger Wort vom 9.2.1917, S. 2.
17 Vgl. Luxemburger Wort vom 17.12.1917, S. 2.
17Vgl. Luxemburger Wort vom 14.9.1918, S. 2.
18Vgl. Luxemburger Wort vom 19.9.1916, S. 3.
18Vgl. Luxemburger Wort vom 13.11.1937, S. 3.
19Vgl. Escher Tageblatt vom 5.2.1938, S. 4.
19Vgl. Luxemburger Wort vom 26.3.1938; S. 11, Todesanzeige: Dominique Heckmes.
21Escher Tageblatt vom 12.2.1938, S. 12.
25Luxemburger Wort vom 9.2.1917, S. 2.
27Luxemburger Wort vom 17.12.1917, S. 2.
30Luxemburger Wort vom 21.3.1924, S. 3.
33Vgl. Luxemburger Wort vom 26.5.1919, S. 1.
36Luxemburger Wort vom 23.1.1920, S. 1.
39Luxemburger Wort vom 3.3.1937, S. 5.
42Luxemburger Wort vom 19.11.1938, S. 5.
45Luxemburger Wort vom 27.3.1939, S. 5.
47Vgl. Escher Tageblatt vom 28.3.1939, S. 4.
50Escher Tageblatt vom 5.4.1939, S. 6.
52Luxemburger Wort vom 11.6.1945, S. 2.
53Joseph Meyers, S. 439.
54Vgl. Léon Blasen: Lëtzebuerger Komponisten, S. 58; zitiert nach 150 Joër Maîtrise vun der Kathedral, S. 214.
55Léon Blasen, S. 59.
56Vgl. Luxemburger Wort vom 23.11.1918, S. 3.
58Vgl. Luxemburger Wort vom 19.4.1935, S. 5.
60Vgl. Luxemburger Wort vom 11.12.1908, S. 2.