MÜLLER, Joseph Alexandre (Joseph-Alexandre) jr.
Berufs- bzw. Tätigkeitsfelder
4Komponist, Dirigent, Musiklehrer, Besitzer einer Musikalienhandlung
Persönlichkeit (charakterisierende Zitate)
« Travailleur infatigable, compositeur aussi consciencieux que modeste, J. A. Muller s´était, pour ainsi dire, spécialisé dans la composition des mélodies et de chœurs d´orphéons ».1
« C´est au pupitre du chef d´orchestre qu´il fallait le voir, sa belle chevelure rejetée en arrière, l´œil impérieux, dominant musiciens et chanteurs du bout de sa baguette magique, insufflant la vie aux notes, la flamme aux artistes et l´enthousiasme à l´auditoire. C´est là que se révélait son tempérament d´artiste et d´animateur. »2
„J.-A. Müller würde in keiner Geschichte unsrer Kunst fehlen dürfen; wohl keiner von uns kann auf ein derart reiches, nur dem Dienst der Musik geweihtes Leben zurück- oder vorwärts blicken. Ueberreich ist seine Kompositionstätigkeit: Lieder, Chöre, Kantaten, Operetten“.3
« (…) homme de métier et bon routinier, il bâtit des ouvrages solides, son style est vivant, il manie les voix avec habileté; sensible, nerveux, énergique, il n’exclut pas l’emphase, le pathétique, ni l’affectation et la sentimentalité. »4
Lebensstationen
5Echternach, Luxemburg-Stadt, Erpeldingen, Differdingen
6
Biografie
7Joseph Alexandre Müller wurde am 16.7.1854 in Echternach geboren.5 Sein Vater, gebürtig aus Saarburg, hieß ebenfalls Joseph Alexandre (6.3.1831-24.11.1895)6 und war „Muséksmeschter“7 (Kapellmeister) im 2. Jägerbataillon in Diekirch. Seine Mutter stammte aus Luxemburg und im Jahre 1863 erhielt auch sein Vater die luxemburgische Staatsbürgerschaft.8
8Joseph Alexandre Müller junior erhielt seinen ersten Musikunterricht bei seinem Vater und bei Johann Anton Zinnen. Er hatte großes Interesse an der Musik, doch seine Eltern wollten, dass er „Schoulmeeschter“ (Grundschullehrer) werde. Er trat daraufhin in die Jungennormalschule ein, wo er dem Musiker Heinrich Oberhoffer begegnete, von dem er viel lernte.9
91872, nach dem Absolvieren der Normalschule, nahm Joseph Alexandre Müller in Erpeldingen bei Ettelbrück eine Grundschullehrerstelle an.10 Außerdem baute er in Erpeldingen einen Chor von 60 Mitgliedern auf, welchen er zwei Jahre (1872-1874) leitete. Danach dirigierte er den Hollerecher Chor von 1874-1876 und daraufhin die Harmonie aus Luxemburg-Stadt von 1876-1886. Von 1886-1919 leitete er die Union dramatique, die sowohl einen Gesangsverein als auch eine Theatersektion hatte. Von 1915 bis 1917 stand er dem Ettelbrücker Männerchor Lyra vor.11 Den Orphéon de Luxembourg dirigierte er von 1919-1928: In dieser Zeit wurden zweimal in der Woche Proben und Solfègekurse von dem Meister abgehalten. Müller leitete außerdem die Fanfare Royale Grand-Ducale Concordia während eines Jahres von 1884-1885. Seine längste Dirigententätigkeit hatte er im Stadtgrund inne. Dort war er von 1904-192312 Chef der Grënnerscher, der Fanfare Royale Grand-Ducale du Grund. Mit den unterschiedlichen Chören und Blasorchestern war er bei internationalen Wettbewerben erfolgreich.13
10Außerdem unterrichtete er viele Jahre lang Gesang an Grundschulen in der Stadt Luxemburg.14 Zu Beginn des Schuljahres 1884-1885 war er zudem noch Hilfslehrer an einer Grundschule.15
11Für kurze Zeit setzte er seine Studien in Köln fort. Spätestens seit 1901 betrieb Joseph Alexandre Müller eine Musikalienhandlung.16
12191017 wurde Joseph Alexandre Müller, als Nachfolger von Philippe Manternach, Direktor der Union Adolphe. Diese Stelle hatte er bis zu seinem Tode inne. Er war auch im Ausland bekannt: oft als Jury-Mitglied bei internationalen Gesangswettbewerben, sei es nun in Paris, Brüssel, Frankfurt oder Straßburg18. Als Musiklehrer und Musikdirektor arbeitete er vernünftige Reformen und Reglements aus. Acht Wettbewerbe der Union Adolphe wurden unter seiner Leitung organisiert. Außerdem war er « Directeur de chant ». 1925 gründete er die Union des Sociétés de chant. Ebenso war Jospeh Alexandre Müller Dirigent der Chorvereinigung Société Chorale (während dreißig Jahren)19 und der Schola cantorum 20.
13Er heiratete Madeleine Welbes.21 Sie hatten zehn Kinder, unter anderen René, Marie-Josée (genannt Mickuy), Jeanne (Niny genannt) und Richy.22
14Joseph Alexandre Müller war auch Organist.23 In einer Anzeige bot er allerdings „nur“ Musikunterricht in Klavier, Gesang und Geige an.24 Wie schon sein Vater wohnte er in der Rue de la Boucherie (Maison Valentin) in Luxemburg-Stadt.
15Als Komponist vertonte er u. a. einige Operetten luxemburgischer Dichter: von Edmond de la Fontaine (Dicks), Duchscher, Batty Weber, Hemmer, Lessel, Nicolas Liez und Pol Stumper. Außerdem komponierte er zu vielen Feierlichkeiten Kantaten und Oratorien.
16Außerdem war er Pianist. Bei Konzerten übernahm er beispielsweise den Klavierpart.25 Ansonsten war er Direktor und danach Ehrendirektor des Männergesangsvereins Orphéon und Musiklehrer. Auch mit zweiundsiebzig Jahren, sogar einige Monate nach einem schweren Autounglück, setzte er unermüdlich seine Arbeit fort.26
17Joseph Alexandre Müller starb am 13.11.193127 und wurde auf dem Liebfrauenkirchhof in Luxemburg-Stadt beerdigt.
Würdigung
18Joseph Alexandre Müller war « Chevalier de l´ordre de la Couronne de chêne, Chevalier de l´ordre d´Adolphe de Nassau, Officier de l´instruction publique und Chevalier de l´ordre de la Couronne de Belgique ».28
19Müller war auβerdem ein anerkannter Komponist: „Als Komponist huet de J. A. Müller äis Wierker hannerlooss, déi och nach haut Uklang
beim Vollek fannen. Séng grouss Kouerwierker (…) fënnt een ëmmer erëm op de Programme
vun eise Gesangveräiner. (…) Wat och nach ëmmer gefällt, dat as d´Musek, déi de J.
A. Müller zu enger Partie vun Theaterstécker geschriwwen huet (…) Dem Auteur séng
‚Elementargesangschule und Liederschatz‘ (2. Auflage 1914, Verlag P. Worré-Mertens)
as ee Bichelchen, dat haut schon antiquaresche Wäert kritt huet.“
29
Rezeption (Konzertprogramme, Rezensionen, Zitate)
20Joseph Alexandre Müller wurde vor allem als Komponist rezipiert. Im Folgenden werden einige Gelegenheiten, wo seine Werke aufgeführt wurden, aufgelistet.
15.11.1925:
21Gala-Konzert zum 50. Dirigentenjubiläum von Joseph Alexandre Müller, am 15.11.1925 um 15.30 Uhr im Palais Municipal, unter der Leitung von Joseph Alexandre Müller.30
22Beteiligte Musikgesellschaften: Orphéon-Luxembourg, Concorde-Bonnevoie, Union Chorale-Rollingergrund, Fraternelle-Grund, Caecilienverein-Luxemb.-Ville und Sänger von Luxemburg-Stadt, Hamm und Neudorf; mit der Beteiligung der Militärmusikkapelle unter der Leitung von Fernand Mertens.
23Alle Werke, bis auf die Cantate von Fernand Mertens, sind von Joseph Alexandre Müller.
Programm:
I. Teil
- a) Mei Letzeburg (Td.: Michel Lentz), für Chor
b) Wann d’Klacke lauden (Td.: Willy Goergen), für Chor
c) Eng Kineksro’s (Td.: Willy Goergen), für Chor - a) De klenge Sche’fer (Td.: Willy Goergen), Kinderlied
b) Wann d’Kanner bieden (Td.: Willy Goergen), Kinderlied
c) Kê sche’nert Gleck kann ech mir denken (Td.: Bernard Scharff)
d) Lâchlidchen (Td.: A. Duchscher)
(Soli gesungen von Niny Muller) - Schweinsberg: Dalila, Konzert-Mazurka
- La Forêt et La Mer, scènes chorales (Td.: E. Ducros)
- Fernand Mertens: Cantate (Td.: Willy Goergen); Leitung: Fernand Mertens
- Drei ass göttlech, Ouvertüre der Operette (Libr.: Batty Weber)
(aufgeführt von der Militärmusikkapelle) - a) Heimliches Lieben (Td.: Nicolas Welter)
b) Erdberr-Idylle (Td.: Nicolas Welter) (Soli gesungen von Niny Muller) - Eichentod (Td.: Nicoals Welter), für Chor mit Orchester
12.11.1926:
25Joseph Alexandre Müller gab neben seiner Chorleitung auch Solfègekurse:
„Vereinschronik. Gesangliches.“
„Die aus hervorragenden Kräften bestehende Sängerschar des Orpheon ist augenblicklich intensiv mit dem Einstudieren besserer Chorwerke beschäftigt, um diese, wie bereits bemerkt, in einem öffentlichen Konzert zum Vortrag zu bringen. Regelmäßig, zweimal pro Woche, Dienstags und Donnerstags abends um halb 9 Uhr, werden, unter der bewährten Leitung von Altmeister J. A. Müller, Proben nebst Solfeggienkursen abgehalten.“31
22.11.1928:
26„Vereinsnachrichten.“
27Wohltätigkeitskonzert zugunsten des Nikolauswerkes der Stadt Luxemburg. Sieben Chöre treten auf, zum Schluss vereinigen sich sämtliche Sänger (ca. 300) zum Vortrag des Massenchores L´invasion des Barbares, von Joseph Alexandre Müller.32
28.2.1929:
„Großer Radio-Wettbewerb.
In drei aufeinanderfolgenden Sitzungen, am 5., 12. und 19. März veranstaltet die ‚Association Radio-Luxemburg‘ einen großen Wettbewerb, der die Bewertung von 18 luxemburgischen Liedern von Michel oder Edmond Lentz, Kahnt, Goldschmit, J. A. Müller, Kowalsky, Zinnen, Menager, Beicht usw. zum Zweck hat.“33
12.6.1929:
28„Gesangwettstreit und Musikfest Ettelbrück“
34.
29Aufgeführt wird u. a. die Festkantate D´Hierzer he´ch von 600 Sängern unter der Direktion des Komponisten und Direktors des Adolfverbandes Joseph Alexandre Müller.
27.7.1929:
30Der Jubilar Joseph Alexandre Müller.
31Joseph Alexandre Müller hatte zwei Jahre zuvor sein goldenes Jubiläum als Direktor des Orphéon gefeiert. Nun feierte er seinen 75. Geburtstag inmitten seiner Sängerschar.
32In einer glänzenden Ansprache feierte der Präsident N. Le Gallais den Meister:
33„Wenn längst kein Mensch mehr an uns denkt, so wird ihr Andenken bei den künftigen
Generationen, sogar über die Grenzen des Landes hinaus, noch fortleben. Das Werk,
das Sie geschaffen, die Weisen, die Sie uns geschenkt, setzen Ihnen ein bleibendes
Denkmal, schöner und dauerhafte als Stein und Erz.“
35
34Joseph Alexandre Müller war auch Direktor und damaliger Ehrendirektor der Fanfare du Grund.
4.4.1939:
35„Fir d´Jorhonnertfeier vun onser Neutralite´tserklärong. Besonnesch de Vereiner a
Scho´len ze rekommande´ren:“
36
- Jean-Pierre Beicht: U Letzeburg. Patriotesch Hymn vum Siggy vu Letzeburg, für 4st. Ch.
- Victor Goldschmit: Erle´st (Td.: N. Wampach), patriotisches Lied für Gesang und Kl.
- Joseph Alexandre Müller: Mei Letzeburg (Td.: Michel Lentz), für 4st. Ch.
- Joseph Alexandre Müller: Wât d´Hemécht ass (Td.: Michel Lentz)
- Joseph Alexandre Müller: Ons Sprôch (Td.: Poll Clemen), für 4st. Ch.
- Hary Godefroid: O du hierzecht Hémechtsland (Td.: Willy Goergen), für 2-, 4- und 6st. Knaben-, Frauen- und Männerch.
- Joseph Alexandre Müller: E klengt le´ft Land (Td.: Willy Goergen), für 4st. Ch.
- Joseph Alexandre Müller: Onst klengt le´ft Land (Td.: Willy Goergen), mit Klavier (2. Auflage)
- Joseph Alexandre Müller: Sangt (Td.: Willy Goergen), für 4st. Ch.
- Gustav Kahnt: Klèng ower rèng (Td.: Willy Goergen), für 4st. Ch.
- Joseph Alexandre Müller: Eng Kineksro´s (Td.: Willy Goergen)
- Laurent Menager: Treu-Frei (Td.: Batty Weber), Festchor
(im Verlag P. Worré-Mertens in Luxemburg erschienen).
14.1.1950:
37Großes Vokalkonzert im Festsaal des Luxemburger Casinos.
38In Erinnerung an Joseph Alexandre Müller. Dirigent: Nicolas Schuh.
Programm:
I. Teil:
A: Chor Orphéon
- Sitt all wëllkomm
- Vive l´Orphéon, Marsch
- Eng Kinnéksrous (Td.: Willy Goergen)
- L´Invasion des Barbares (Td.: Délye)
B: Les petits chanteurs de l´Orphéon
- Allé op! (Td.: Willy Goergen)
- Mammenhierz (Td.: Willy Goergen)
II. Teil:
A: Chor Orphéon
- Les Nuits (Td.: V. Mensy)
- Eichentod (Td.: Nicolas Welter)
C: Chorale Mixte
- Wat d´Hémecht ass (Td.: Michel Lentz)
43Alle Werke sind von Joseph Alexandre Müller.37
Werke (Zitate über Kompositionen und den Komponisten)
44« Cantates graves et solennelles, grands et petits chœurs, marches entrainantes, chansons
populaires, joyeux refrains, couplets légers et pétillants, il avait abordé tous les
genres et excellé dans tous. Dans tous on sentait vibrer son âme d´artiste. »
38
45Zu Joseph Alexandre Müllers Gesangbuch schreibt Willy Goergen Folgendes: « Ce livre se recommande surtout par la clarté et la simplicité des préceptes et des
exercices, illustrés par
un grand nombre de ravissantes chansonettes en langue allemande, française et luxembourgeoise.
»
39
Werkverzeichnis (musikalische Quellen):
1. Geistliche Vokalwerke (Messen, Chorwerke, Kantaten)
- D´Hierzer héich (Td.: Willy Goergen), Festkantate, arr. für 3st. gem. Ch. von Jean-Pierre Schmit
- D´Octav ass do (Td.: Willy Goergen), Mariengedicht40
- Du gutt Mamm, verlôss méch net (Td.: Willy Goergen), für 4st. MCh.; arr. für 3st. gem. Ch. von Jean-Pierre Schmit
- Fiat lux (Td.: Willy Goergen), für 4st. gem. Ch.
- Fiat Lux! (Td.: Willy Goergen), Kantate für gem. Ch., Soli, großes Orch., Org. u. Hf.
- Regina coeli, für 3st. MCh.
- Salve Regina, für 4st. gem. Ch., 1915 ersch. (dem Vikar Nicolas Biwer gew.)
- Stabat Mater, Oratorium für Soli, Ch., gr. Orch. u. Org.
- Zwei Tantum ergo, für gem. Ch.
2. Weltliche Vokalwerke (Chorwerke, Kantaten)
- Allé op! (Td.: Willy Goergen), für Kinderch.
- Am Gèrtchen (Td.: Michel Lentz), für 4st. MCh.
- A vill vergâchlech Aen (Td.: Batty Weber), für 4st. MCh. (Auszug aus der Operette Drei ass göttlech)
- Bei der Fârfköscht (Td.: Willy Goergen), für 4st. MCh.
- Chant d´amour
- D’Crèche (Td.: Pol Clemen), für 5st. MCh. (1900 ersch.)
- D’Hierzer héch (Td.: Willy Goergen)
- D´Mammenhierz (Td.: Willy Goergen), für Kinderch.
- D´Miseler Médchen (Td.: Batty Weber)
- Dort, wo mein Mütterlein
- D’Schuebermëß (Td.: Pol Clemen)
- Du gutt Mamm, verlôss méch net! (Td.: Willy Goergen), für 4st. MCh.; arr. für 3st. gem. Ch. von Jean-Pierre Schmit
- Eichentod (Td.: Nicolas Welter), für 4st. MCh.
- E klèngt le’ft Land (Td.: Willy Goergen), für 4st. MCh.
- E leschte Gro´ss
- Eng Kinnéksrous; Eine Königsrose; Eng Kineksros (Td.: Willy Goergen), für 4st. MCh. (Widmung:
„Ihrer Kgl. Hoheit der Grossherzogin Maria Adelheid ehrfurchtsvoll gewidmet“
) - Eng Kur zu Bollendorf (Td.: Nicolas Liez), für Ch. mit Solost. (1895 ersch.)
- Festcantate zum 25jährigen Stiftungsfeste der Harmonie (Td.: Batty Weber)
- Festcantate zur Eröffnung der Ausstellung für Handwerk und Industrie (Td.: Pol Clemen), 1894 ersch.
- Festgesank (Td.: Robert), für 4st. MCh. u. 2st. Kinderch. (für die Einweihung der Stadt Hollerich-Bonneweg), 1914 ersch.
- Garde ton coeur (Td.: Marcel Nopeney), für 4st. MCh. (in Brüssel ersch.)
- Glück (Td.: Nicolas Welter), für 4st. MCh.
- Gruss an Esch (Td.: Nicolas Welter), für 4st. MCh. (1906 ersch.)
- Im weichen Wind (Td.: Nicolas Welter), für 4st. MCh.
- In der Heimat, für 4st. MCh. mit und ohne Tenorsolo a cap.
- Kénnche schlof! (Td.: Michel Lentz), für 4st. MCh. (1921 in Lux. ersch.)
- Ké sche´nert Gléck kann ech mir denken (Td.: Bernard Scharff) für 4st. MCh.; arr. für 4st. gem. Ch. von Jean-Pierre Schmit
- Krëschtdag
- Kriegsgebiét (Td.: Willy Goergen), für Solo u. Ch.
- La Forêt et la Mer : scènes chorales (Td.: Emmanuel Ducros) (1. Preis und Ehrenpreis beim Wettbewerb von Maastricht), für 4st. MCh., 1899 ersch. (deutsche Version von Willy Goergen, Musik jeweils von Joseph Alexandre Müller)
- Les Bienvenus, Wellkomm, Begrüßung für den feierlichen Einzug I. K. H. des Großherzogs Adolphe in Luxemburg, patriotisches Lied
- Les Nuits (Td.: V. Mensy)
- L´Invasion des Barbares (Td.: Délye), für 4st. MCh.
- Mei lescht Liddchen : e Letzeburger Sängergrawliddchen (Td.: Franz Gilson), für 4st. MCh.
- Mei Lëtzebuerg (Td.: Michel Lentz) (1996)41, für 4st. gem. Ch.; arr. für 4st. MCh. von Nicolas Schuh
- Miselermédchen (Td.: Batty Weber), für 4st. Ch.
- Ons Sprôch (Td.: Paul Clemen), für 4st. MCh. (1900 ersch.)
- Onst klengt léift Land, für Ch. u. Soli für Bar. (auch mit Kl.) (I. K. H. der Großherzogin Adelheid von Luxemburg gew.)
- Passionnément (Td.: Marcel Noppeney)
- Pépita, fröhliches Lied
- Sangt, Lëtzebuerger (Td.: Willy Goergen), für 4st. MCh., mit einem Bariton-Ensemble von 3-4 Leuten oder einem Bariton-Solist (um 1920 ersch.)
- „Schne‘! Schne‘!“, Chant d’amour (Td.: M. Noppeney)
- Sitt all wëllkomm
- T’Lidd vum Muselgréchen, arr. für Ch. u. T. (S.) Solo von Nicolas Schuh
- Um Fâss (Td.: Michel Lentz), für 4st. MCh.
- Vive l´Orphéon, Marsch
- Wann d´Klacke lauden (Td.: Willy Goergen), für 4st. MCh.; arr. für 4st. gem. Ch. von Jean-Pierre Schmit
- Wat d´Hémecht ass (Td.: Michel Lentz), Duo für Tenor- u. Baritonsolo u. 4st. MCh.
- (ohne Titelangabe): a) Waldeinsamkeit; b) Waldeszauber; c) Erdbeer-Idylle (Td.: Nicolas Welter: Aus Staub und Gluten) (für Sopran)
- Lieder aus den Operetten: Den Hèr an d’Madamm Tullepant, De Gréngor
3. Klavierlieder/2st. Lieder und Duette/Melodien
- D’Crêche (Td.: Pol Clemen), für hohe St. mit Klavierbegl.
- De blanne Jang
- De klenge Schéifer (Td.: Willy Goergen)
- Dem blanne Jang seng Klo (nach einer altfranzösischen Volksweise, arrangiert von Joseph Alexandre Müller)
- D’Mammenhiérz (Td.: Willy Goergen), für hohe St. mit Klavierbegl.
- Do, lo ass´t geschitt, Karnevalslied
- E jongen Hirt (Td.: Duchscher)
- E klengt lewt Land (Td.: Willy Goergen) (bzw. Onst klengt léft Land)
- Eng Kinegsro’s (Td.: Willy Goergen), 2st. Lied
- Fir de‘ Aarem
- Fre’jorsrénchen
- Hopp Marjannchen (Td.: André Duchscher), komp. am 5.1.63
- Kee schéinert Gléck kann ech mer denken (Td.: Bernard Scharff)
- Këndche schlôf (Td.: Michel Lentz)
- Krichsgebiét (Td.: Willy Goergen), für hohe St. mit Klavierbegl.
- Kuck, jong Médchen (aus Rekes III, Libr.: André Duchscher)
- Laachliddchen (aus Rekes III, Libr.: André Duchscher)
- Lieder zur Operette De Gréngor (Td.: Dicks), 1893 ersch.
- Lieder zur Operette Den Här Präsident (Td.: Jean-Baptiste Weber)
- Lieder zur Operette Den Hèr an d’Madamm Tullepant (Td.: Dicks), 1893 ersch.
- Mammenhierz (Td.: Willy Goergen) (August Ulveling gew.)
- Médche, komm dach zo‘ mer zréck (aus Rekes III, Libr.: André Duchscher)
- Mei Lëtzebuerg (Td.: Michel Lentz), für 1 Singst. u. Kl. (vor dem 11.10.1893 komp.); Bearbeitung des urspr. Chorwerkes
- Mir radlen! (Td.: Pol Clemen), für hohe St. u. Kl.
- Miseler Médche – Miseler Dapp (Td.: Batty Weber), Auszug aus der Operette Drei ass göttlech
- Ons Sprôch (Td.: Pol Clemen), für hohe St. u. Kl. (1900 ersch.)
- Onst klèngt le´ft Land (Td.: Willy Goergen), für hohe St. u. Kl. (Widmung:
„Hirer Kinéklecher Hoheit der Gro´ssherzogin Adelheid vu Letzebûrg önnerdengest zo´erkannt“
) - Schons oft hun éch gehe’ert (aus Rekes III, Libr.: André Duchscher)
- `t Lidd vum Muselgréchen 42 (Td.: Batty Weber), für Solost. (Auszug aus der Operette Drei ass göttlech), 1910 ersch.
- T’Mammenhierz (Td.: Willy Goergen), für hohe St. u. Kl.
- Wann d’Kanner bieden (Td.: Willy Goergen), 2st. Lied
- Wat d´Hémecht ass (Td.: Michel Lentz), für 2 Singst. u. Kl. (vor dem 11.10.1893 komp.), auch Version für 1 Singst. u. Kl.; Bearbeitung des urspr. Chorwerkes
- Wé vun Härze laache kann (aus der Operette Rekes III)
4. Klavierwerke
- Im Bade
- Souvenir du Müllerthal (um 1900 in Lux. ersch.)
- Spieldose
- Spinnerliedchen
5. Orchesterwerke
- Chez les Hannetons, Orchestersuite in 3 Teilen
6. Blasorchesterwerke
- Diverse Märsche
- Caprice, Walzer
- Caprice pour deux bugles
- Carnavals-Gruß!, Marsch
- Carnaval 1905, Parade
- D´Crèche, Melodie: a) Thème 4 Trombones; b) Var. Saxophone sopr.; c) Var. 2 pistons; d) Ensemble
- Fest-Polonaise
- Gedenkblatt für Philippe Manternach
- Julia, Polka Mazurka
- Marche aux flambeaux (zum 60. Stiftungsfest der Fanfare Grund)
- Retraite
- Un rien, Walzer
- Valse-Caprice
7. Bühnenwerke (Opern, Operetten, Ballette)
- De Birepelz oder E gestéierte Picknick (Libr.: Isidor Comes), Operette (der Union Chorale gew.; Joseph Alexandre Müllers letztes Werk)
- De Gréngor (Libr.: Dicks), 1893 ersch.
- De Mononk Gustav (Komödie in 1 Akt aus dem Elsässischen, bearbeitet von René Hemmer; Liedertext: Charel Lessel; Musik: Joseph Alexandre Müller), 1919 ersch.
- Den Här an d´Madame Tullepant (Libr.: Dicks), 1893 ersch.
- Den Ierzkinek (Libr.: M. Prudhomme)
- De russesche Grof (Komödie in 2 Akten aus dem Elsässichen, bearbeitet von René Hemmer; Liedertext: Charel Lessel; Musik: Joseph Alexandre Müller), UA: 14.4.1918 von der Union dramatique
- D´Madam an d´Mod (Einakter, mit der Erlaubnis des Autors Dr. J. Greber nach dem Elsässischen bearbeitet von René Hemmer und Bernard Scharff; Couplets von Bernard Scharff, Musik von Joseph Alexandre Müller), 1918 ersch.
- Dräi ass göttlech (Libr.: Batty Weber), u. a. Lidd vum Muselgréchen
- D‘Villa Fina (Komödie in 3 Akten von André Duchscher; nur: ein Lied von Joseph Alexandre Müller), Musik und Orchestereinlagen von Joseph Alexandre Müller und Robert Heger
- Eng Kur zu Bollendorf (Komödie in 1 Akt von Nicolas Liez), 1895 ersch.
- Franz Pinell (Drama in 5 Akten; Libr.: André Duchscher), 1899 in Grevenmacher ersch.
- Rekes III . Burgerméschter vun Huôwelék (Schauspiel in 3 Akten von André Duchscher); darin: u. a. 3 Klavierlieder: a) Kuck, jong Médchen, b) Schons oft hun éch gehe’ert, c) Médche komm dach zo‘ mer zréck
- Wé‘ e bestuôt get (Libr.: Pol Stümper)
8. Werke mit unbekannter Besetzung
- Chreschtdâg (Td.: Willy Goergen)
- Gloire à la Dynastie (Td.: Nic. Muller), patriotisches Lied
- Heimliche Liebe (Td.: Nicolas Welter), Melodie
- Im Bade (Au Bain)
- La Fanfare Grand-Ducale
- Mérénchen
- O glücklich, wer zum Liebchen zieht, Marsch
- Ons Schuôbermess
- Spinnrädchen (La Fileuse)
- „Wellkomm“. Grand concours international de chant de l’Union dramatique (Td.: Pol Clemen)
9. Sonstiges: Arrangements zu „Lëtzebuerger Revueën“
- Aih Da (Td.: Eugen Forman)
- Dajé! Dajé! : Revue vum Joer (in 2 Akten, Td.: J.-P. Gelhausen) von der Union dramatique am Luxemburger Theater unter der Leitung von Joseph Alexandre Müller aufgeführt
- Lëtzebuerger Flautereien (Td.: Pol Clemen)
Literarische Quellen
1. Musikpädagogische Werke
- Elementar-Gesangschule und Liederschatz nach den neuesten Grundsätzen bearbeitet, P. Worré-Mertens, Luxemburg 1904.
- Neue und alte Männerchöre (vierstimmiger Männerchor), Verlag J. A. Müller, o. J.
- Theoretisch-praktisches Gesangbuch 43
Literatur
Blasen, Léon: Lëtzebuerger Komponisten, hrsg. von Lëtzebuerger Stadmusek, aus Anlass ihres 125. Jubiläums, Luxemburg 1988, S. 41-43.
Blum, Martin: Bibliographie luxembourgeoise ou Catalogue raisonné de tous les ouvrages ou travaux littéraires publiés par des Luxembourgeois ou dans le Grand-Duché actuel de Luxembourg, Bd. II, Worré-Mertens, Luxemburg 1902-1932, (neu hrsg. v. Carlo Hury) reprint 1981, S. 113-114.
Chorale municipale Lyra (Hrsg.): Lyra Ettelbrück ‒ 100 Jahre Chorgesang und Theater, Ettelbruck 2012.
Fellner, Hans/Gerges, Marc/Koedinger, Mike: Moien: Luxembourg aujourd’hui, Maison Moderne, Luxemburg 2011.
Harmonie municipale Differdange (Hrsg.): Harmonie municipale Differdange : 1884-1934, Differdange 1934.
Hausemer, Georges (Hrsg.): Luxemburger Lexikon: Das Großherzogtum von A-Z, Editions Guy Binsfeld, Luxemburg 2006, S. 307.
Krier, Théo: Bekannte Musiker und die Lyra: J. A. Müller (1854-1931), in: Lyra Ettelbrück – 100 Jahre Chorgesang und Theater, hrsg. von Chorale municipale Lyra, Ettelbruck 2012, S. 313-316.
Meyers, Joseph: La vie musicale au Luxembourg, in: Le Luxembourg. Livre du Centenaire, hrsg. von Albert Nothum et al., Luxemburg 21949, S. 407-462.
Molitor, Michel: Der luxemburgische Lehrer in seiner schriftstellerischen Betätigung von 1815-1930, Verlag des Luxemburger Lehrerverbandes, Luxemburg 1931, S. 82-84.
Rehm, François: Unsere Verbandsdirektoren: 1863-1939, in: Revue musicale, Luxemburg Jg. 7 (1939), Nr. 4 und 5, S. 33-36 (darin: Zinnen, L. Menager, Manternach, J. A. Müller, Max Menager, A. Klein).
(o. A.): 50ème anniversaire de direction de Monsieur J.-A. Müller, unter der Leitung von Guillaume Goergen, Linden & Hansen, Luxemburg 1925.
Diskografie
Historische RTL-Aufnahme (im CNA): Dräi ass gettlech (o. D.).
Grand concert vocal patriotique: commémoration du 100e anniversaire de la naissance de son Altesse Royale la Grande-Duchesse Charlotte, Lëtzebuerger Männerkouer, Pierre Nimax (sen.) (Ltg.), Luxemburg 1996.
Gréng ass de Bësch. Lëtzebuerger Lidder fir Männerchouer aus der Zäit vun der Romantik, Chorale Municipale Schifflange, Damien Sagrillo, Linster, Frisange/Luxemburg 2004.
Mislerowend: op der Wormer Köppchen, Chorale Grand-Ducale Ste Cécile Wormeldange, Luxemburg 2006.
Archive/Bibliotheken
72BnL
Forschungsstand
73In der Festschrift 50ème anniversaire de direction de Monsieur J.-A. Müller (24 Seiten) aus dem Jahre 1925 erscheint eine Biografie von Joseph Alexandre Müller, das Programm der Feierlichkeiten und ein Verzeichnis seiner wichtigsten Werke.
74In dem Artikel La musique luxembourgeoise au XIXe siècle von 1994 schreibt Paul Ulveling nach einer kurzen historischen Einführung in knapper Form über Leben und Werk einiger Musiker-persönlichkeiten nach Gattungen sortiert: Er beginnt mit der Darstellung über die Bedeutung der Militärmusiker und der Militärmusik für Luxemburg und erwähnt u. a. Franz-Ferdinand Höbich, Jean-Antoine Zinnen, Henri-Joseph Cornély, die Vettern Philippe und Theodore Decker, Philippe Manternach, die Musikerfamilie Krein, Joseph-Alexandre Müller (Vater und Sohn), Gustav Kahnt, Fernand Mertens und Edmond Patzké. Darauf setzt er sich mit geistlicher Musik und mit folgenden Vertretern auseinander: Cornély, Heinrich Oberhoffer, André Oberhoffer, die Brüder Jean-Pierre und Pierre-Aloyse Barthel, Jean-Pierre Beicht und Max Menager. Anschließend befasst er sich mit der Gattung Bühnenwerke von Jean-Antoine Zinnen, Michel Lentz, Laurent Menager und Edmond Lentz als die vier Koryphäen mit zusätzlich Edmond de La Fontaine (Dicks) an der Spitze. Schließlich erwähnt er die Gattung Klavierlied mit den Vertretern Michel und Edmond Lentz, Alfred Kowalsky, Laurent Menager, Fernand Mertens, Lou Koster, Louis Beicht, Dicks und andere.
752006 erscheint das Luxemburger Lexikon, in welchem auch ein Eintrag über Joseph Alexandre Müller zu finden ist.
76Théo Krier schreibt im Jahre 2012 den Artikel Bekannte Musiker und die Lyra: J. A. Müller (1854-1931) mit Angaben zum Leben Joseph Alexandre Müllers. Außerdem wird dort sein Wirken als Dirigent, Komponist und Pädagoge betrachtet.
4Aus der Grabrede von Victor Vreuls, Luxemburger Wort vom 18.11.1931, S. 5.
4Aus der Grabrede von Herrn Mailliet, Luxemburger Wort vom 18.11.1931, S. 5.
4<http://www.luxemburgensia.bnl.lu/cgi/getPdf1_2.pl?mode=page&id=31927&option=> (10/2016).
4Joseph Meyers: La vie musicale au Luxembourg, in: Le Luxembourg. Livre du Centenaire, hrsg. von Albert Nothum et al., Luxemburg 21949, S. 432.
7In der Bibliographie luxembourgeoise gibt Martin Blum den 16.6.1854 als Geburtsdatum an, vgl. Band II,
7S. 113. In: Léon Blasen Lëtzebuerger Komponisten (S. 41) wird der 16.7.1854 angegeben und bei Paul Ulveling La musique luxembourgeoise au XIXe siècle, S. 30 wird der 15.6.1854 angegeben.
7Vgl. Théo Krier: Bekannte Musiker und die Lyra: J. A. Müller (1854-1931), in: Lyra Ettelbrück – 100 Jahre Chorgesang und Theater, hrsg. von Chorale municipale Lyra, Ettelbruck 2012, S. 313. Siehe auch Paul Ulveling: La musique luxembourgeoise au XIXe siècle, S. 30.
7Léon Blasen, S. 41.
7Vgl. Théo Krier, S. 313.
8Vgl. ibid.
9Vgl. ibid.
9Vgl. Chorale municipale Lyra (Hrsg.): Lyra Ettelbrück ‒ 100 Jahre Chorgesang und Theater, Ettelbruck 2012,
9S. 303.
9In der Festschrift 50ème anniversaire de direction de Monsieur J.-A. Müller wird ein Zeitraum von 26 Jahren angegeben, vgl. S. 7.
9Vgl. Festschrift 50ème anniversaire de direction de Monsieur J.-A. Müller, S. 8.
10Vgl. Léon Blasen, S. 41.
10Vgl. Luxemburger Wort vom 23.7.1886, S. 2. Um welche Grundschule es sich hier handelt, wird in der Zeitung nicht angegeben.
11Vgl. Luxemburger Wort vom 15.6.1901, S. 3.
12Vgl. Luxemburger Wort vom 18.11.1931, S. 5. Léon Blasen spricht von dem Jahr 1909.
12Vgl. Léon Blasen, S. 42.
12Vgl. Festschrift 50ème anniversaire de direction de Monsieur J.-A. Müller, S. 8.
12Vgl. Luxemburger Wort vom 18.12.1915, S. 6.
13Vgl. Luxemburger Wort vom 14.11.1931, S. 5.
13Vgl. Léon Blasen, S. 41.
14Vgl. Luxemburger Lexikon, S. 307.
14Vgl. Anzeige im Luxemburger Wort vom 19.9.1885, S. 4.
16Vgl. Luxemburger Wort vom 17.9.1886, S. 3.
16Vgl. Festschrift 50ème anniversaire de direction de Monsieur J.-A. Müller. S. 9.
17Vgl. Luxemburger Wort vom 14.11.1931, S. 5. Léon Blasen gibt irrtümlicherweise den 14.11.1931 als Sterbedatum an.
18Vgl. Luxemburger Wort vom 14.11.1931, S. 5.
19Léon Blasen, S. 42.
21Vgl. Festschrift 50ème anniversaire de direction de Monsieur J.-A. Müller, S. 12-13.
25Vgl. Luxemburger Wort vom 12.11.1926, S. 4.
27Vgl. Luxemburger Wort vom 22.11.1928, S. 4.
27Luxemburger Wort vom 28.2.1929, S. 5.
28Luxemburger Wort vom 12.6.1929, S. 5.
33Luxemburger Wort vom 27.7.1929, S. 6.
35Luxemburger Wort vom 4.4.1939, S. 8 (Auswahl der empfohlenen Werke).
43Vgl. Luxemburger Wort vom 14.1.1950, S. 4.
44Aus der Grabrede von Herrn Mailliet, Luxemburger Wort vom 18.11.1931, S. 5.
45Willy Goergen (ohne Titelangabe, S. 9), zitiert nach: Théo Krier, S. 315.
46Vier Strophen sind im Luxemburger Wort vom 16.4.1921, S. 2. abgedruckt.
47Vgl. Luxemburger Lexikon, S. 307. Es handelt sich hier wahrscheinlich um einen Tippfehler, aber auch das Jahr 1896 wäre noch zu spät datiert: Es müsste früher (vor dem Oktober 1893) gewesen sein, da der Chorsatz noch vor der Liedvertonung (spätestens Oktober 1893) entstanden ist.
48Jeannot Heinen hat das 4. („Allegretto, giocoso“) seiner 9 caprices pour violon seul über ein Motiv dieses Liedes komponiert.
56Dieses Werk wird in der Bibliographie von Martin Blum erwähnt; genauere Angaben waren jedoch nicht aufzufinden.